Về làng chài cũ rích, hấp dẫn nhất trái đất ở vịnh Hạ Long - Du lịch

Làng chài Cửa Vạn.

“Có cả chục mẫu thuyền buồm được kết hoa ngũ sắc. Trai gái trên thuyền đan tay nhau, chèo thành từng hàng giữa bát ngát sóng nước, bốn bề trùng điệp núi non để rước dâu. Đám cưới dân chài chúng tôi ko gửi thiệp hồng, ngày cưới được xem là ngày hội của cả làng, ai cũng đến góp sức, tầm thường vui. Con nhỏ tha hồ ăn uống, chạy khiêu vũ trên những bè được nối tham gia nhau. Người to thi nhau hát giao duyên, hò đối, hát chèo đường râm ran cả 1 vùng sóng nước” - cụ ông Nguyễn Văn Hào, 72 tuổi, ở tổ 8, khu tái định cư, thị trấn Hùng Thắng, thị trấn Hạ Long (Quảng Ninh) bổi hổi nhớ lại ký ức về làng chài đẹp nhất quả đât.

Làng chài cũ kĩ, đẹp nhất quả đât

Trên chiếc thuyền cũ kỹ, ông Vũ Văn Hùng, Phó giám đốc HTX ngao du làng chài Hạ Long đưa chúng tôi ra thăm những làng chài trên vịnh Hạ Long và Bái Tử Long tham gia một ngày cuối tháng 5. Cái nắng đầu hè gay gắt rọi xuống mặt đại dương, khiến ánh lên các vệt sáng loang lổ trên những vách núi đá. Mẫu thuyền chầm chậm rì rì luồn qua các khe núi dựng đứng, điệp trùng. Sau gần 2 giờ lênh đênh, chỉ tay về phía trước ông Hùng đề cập: “Đây là làng chài Cửa Vạn, làng chài cuốn hút nhất trái đất”.

Thập thò phía sau những ngọn núi, dần hình thành những mái ấm rộng rãi màu sắc, được kết lại trên các chiếc bè nằm sát nhau, lưng tựa tham gia núi. 1 khuông cảnh thanh bình và xinh đẹp tới mê hồn xuất hiện trước mắt. Bao quanh được núi bao bọc, không gian yên bình của làng chài trên đại dương như 1 bức tranh thủy mặc được khắc họa rõ vẻ tới từng chi tiết. Làng chài Cửa Vạn được website du lịchJourneyetc.com đưa vào danh sách 16 ngôi làng cũ rích đẹp nhất thế giới (năm 2012).

Trước đây, Cửa Vạn là nơi sinh sống của gần nghìn ngư dân chuyên khiến cho nghề chài lưới trên vịnh. Không chỉ là nơi trú ngụ của ngư dân trong vùng mà còn là trung tâm văn hóa của đa số các làng chài khác trên vịnh Hạ Long và Bái Tử Long. “Cứ tới rằm Trung Thu là ngày hội làng, gần như dân cư trên vịnh dồn vào một chỗ tới đây vui chơi và ca hát. 

Rực rỡ nhất vẫn là màn hát giao duyên của các đôi nam nữ, rồi còn có hát ghẹo, hát chèo tuyến phố... Quần chúng kết thuyền lại thành sàn diễn trên hồ và vui chơi tới tận sáng. Yêu nhau, cưới nhau, sinh con đẻ chiếc đều trên thuyền, trên bè. Tuy lênh đênh, thiếu thốn tuy nhiên lúc đấy thấy tình người nó gần gũi và thân thiết” - ông Vũ Văn Hùng hồi tưởng lại một thời hoàng kim của làng chài.

“Từ khi xuất hiện đã là dân cư của làng chài, hằng ngày theo bố mẹ bắt con tôm, con cá kiếm sống qua ngày. Hỏi những người cao tuổi cũng không người nào nhân thức làng chài có từ bao giờ, chỉ nghe những ông nói mình có tông tích là người Quảng Yên ổn (Quảng Ninh) thôi” - cụ Nguyễn Văn Hào, cho biết. Theo nghiên cứu của các nhà khảo cổ, làng chài Cửa Vạn là cả một kho tàng lịch sử, các bí ẩn của 1 nền văn hóa rực rỡ mang đậm dấu ấn của các cư dân đại dương thời tiền sử được khai quật tại vài hang động gần làng chài, trong đó có hang Tiên Ông.

Không chỉ có phong cảnh hữu tình mà nhân loại nơi đây cũng chất phác, mặn mòi như được trộn lẫn giữa nắng, gió và vị mặn của hồ. Cửa Vạn sớm trở thành điểm tới tham quan thu hút trên phiên bản đồ ngao du nhân loại. Trước đây, hàng năm Cửa Vạn đón hơn 1 triệu lượt khách đến tham quan. Sau khi được đắm bản thân trong khuông cảnh an toàn và thơ mộng, phổ biến du khách vẫn muốn được quay lại để tò mò rộng rãi hơn về loài người và mảnh đất nơi đây.

Ông Vũ Văn Hùng và các hình dáng ảnh về làng chài.

“Chơi vơi” làng chài

Chiến thuyền nhỏ lại dịu dàng lach chính mình qua các vách núi đá vôi để đưa chúng tôi đến làng chài Vung Viêng, một ngôi làng nằm ẩn mình trong thung lũng núi trên vịnh Bái Tử Long. Vung Viêng không chỉ nhiều người biết đến về vẻ xinh đẹp hoang vu mà còn nổi tiếng với sản phẩm ngọc trai hảo hạng. Vung Viêng cũng là trọng tâm kinh tế, sắm sửa, mua bán của cả khu Cặp Dè (bao gồm khu Cống Đỏ, Cống Đầm, Cặp La và Vung Viêng).

Vấn đề quá bất ngờ nhất khi đến với Vung Viêng là mẫu “cổng làng”, Hang xuyên thủy đã tạo nên 1 cái cổng kỳ vỹ nằm giữa muôn trùng sóng nước. “Xưa kia, dân làng chỉ cần chèo thuyền ra đến cổng là quay đi về, vì cá ở cổng làng phổ biến vô khối, chưa kịp thả lưới xuống thì cá đã nhảy đầm cả lên mạn thuyền” - cụ Nguyễn Văn Hiệp, ngư dân cao tuổi nhất trong làng đề cập lại.

Những nhà khảo cũ kĩ đã sắm thấy các mảnh đồ gốm có niên đại hàng trăm năm, lúc thủy triều xuống, vài nơi vẫn lộ lên những móng nhà được cho là của người xưa để lại. Bí quyết thương Cảng Vân Đồn không đến 2 giờ căng buồm, Vung Viêng chính là nơi dồn vào một chỗ của các thương gia trong nước và quốc tế làm cho nơi trú chân và hạn chế bão trước lúc cập bến Hoa phượng đỏ Vân Đồn.

“Vung Viêng được đọc là “vông vênh” cũng có tức là “chênh vênh” như cuộc sống của dân chài chúng tôi luôn lênh đênh cùng sóng nước. Phận người cũng chơi vơi như chiến thuyền, khi sóng to gió lớn thì nghiêng ngã, nao núng, cũng có thể chìm bất kỳ khi nào. Vung Viêng chính là nơi chở che cho tuy vậy thân phận bé xíu của dân chài trước phong ba bão táp. Là nơi chốn mua về của con dân trên vịnh Bái Tử Long này” - cụ Hiệp mắt rơm rớm khi kể về Vung Viêng.

Hàng năm, Vung Viêng đón hàng triệu lượt khách tới thăm quan, tuy vậy thời điểm cách đây không lâu số lượng khách tới với các làng chài trên vịnh đang giảm dần. Năm 2014, UBND tỉnh giấc Quảng Ninh quyết định di dời những làng chài trên vịnh Hạ Long và Bái Tử Long lên định cư trên bờ tại khu tái định cư thuộc thị trấn Hùng Thắng (thành thị Hạ Long) vì nguyên do bình an và vệ sinh môi trường vịnh. Những làng chài hiện chỉ còn trơ trọi các ngôi công trình đóng then cài. Có một số ít người địa phương được ra chèo thuyền cho du khách du lịch nhưng tới tối lại phải tham gia bờ.

Làng chài Vung Viêng.

“Làng chài giờ chỉ còn trong ký ức, các ngôi nhà vô hồn lênh đênh cùng sóng nước. Phổ thông khách du lịch tới đây đã không bằng lòng vì cảm giác lẻ loi khi tham quan các di tích còn sót lại. Chúng tôi cũng đã yêu cầu với UBND tỉnh giấc để có hướng bảo tồn và phát triển tiềm năng ngao du của các làng chài cũ rích trên vịnh và tạo công ăn việc khiến cho ngư gia khi được chuyển lên bờ” - ông Vũ Văn Hùng, Phó giám đốc HTX làng chài ngao du Hạ Long, nói.

Ánh nắng chiều le lói qua các vách đá, chiến thuyền vẫn nhẹ nhàng rẽ sóng đưa chúng tôi tham gia bờ. Những làng chài dần tắt thở sau các ngọn núi, màn đêm dần buông xuống bao trùm cả một khoảng không vô định. “Làng chài sẽ được hồi sinh, tôi sẽ dành quãng đời còn lại để gây dựng lại và giữ gìn phiên bản sắc của những làng chài “tiền sử” này” - Kể đoạn, ông Hùng đựng cao giọng, hò một đoạn hò đại dương cho chúng tôi nghe. Giọng hò của ông âm vang cả một vùng sóng nước, như thấm qua các kẽ đá của muôn trùng núi non, cũng giống như lời hứa của ông với làng chài trên vịnh.

“Cao nhất là núi Vung Viêng

Rẻ nhất là biển, cao hơn là trời”…

Bà Nguyễn Thị Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Quảng Ninh cho nhân thức: Chủ trương di dời dân trong khoảng các làng chài trên vịnh Hạ Long trong năm 2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh là chủ trương đúng, nhằm hạn chế tác động bị động đến vịnh Hạ Long, cùng lúc giúp ngư gia và con em có vấn đề kiện học hành, để mắt sức khỏe.  Những làng chài cổ lỗ trên vịnh Hạ Long và Bái Tử Long có 1 bề dày văn hóa trong khoảng rất lâu đời, đây cũng là một vật phẩm ngao du tập thể lạ mắt nằm trong lòng di sản. Đang có những doanh nghiệp cùng phối hợp giúp dân làng chài tạo dựng lại nghề nuôi trồng thủy sản quy mô nhỏ và bền vững. Ông Nâng cao Văn Phiến, Chủ nhiệm HTX Ngao du làng chài Hạ Long cho biết: Trong đề án “Phục dựng lại làng chài cổ hủ” gửi các tập đoàn tác dụng có đề xuất phương án “Mỗi làng chỉ để khoảng 20 nóc nhà, với Hai-3 ngư gia trẻ/nhà, vừa chèo đò đưa khách đi thăm, vừa nuôi thủy sản - như 1 sinh kế, song song là điểm tham quan của khách du lịch. Sau giờ hành chính, những mái ấm phải tham gia bờ, cùng lắm chỉ để lại một người chăm sóc”.

Có thể bạn quan tâm: xe o to